Jlavefur Jlla 2012

Copyright  Jlavefur Jlla
 

Birt me leyfi Noruslar.

Jlaminningar fr Vllum.

Gunnlaugur V Snvarr.

Jlin byrjuu alltaf sama sta.Ekki ar fyrir a flk tki ekki eftir einhverri breytingu mannlfinu egar jlin nlguust. Lfi hafi gjarnan veri tilbreytingarlti fr slturt. Daginn stytti meir og meir, myrkri x og ftatak gamla flksins var enn hgara en fyrr svartasta myrkrinu og mesta kuldanum egar snjai enn norurherbergi greip skiljanlegt rifnaari allt einu um sig. Dregnir voru fram penslar. Stroki var af skpum og marglitur pappr lmdur hillur og jafnvel kolastan var spu. mislegt var mla og anna rifi hegun okkar systkinanna var sett undir enn strangara mliker. v var janfnvel gauka a okkur a jlin kmu alls ekki ef vi ltum svona eins og vi ttum a lta. au myndi fara ofan gar ef ekki yri breyting . rtt fyrir allt etta tengdist koma sjlfra jlanna essu alls ekki, frekar en margt anna skiljanlegt brambolt eldri kynslanna heimilinu. Jlin komu aldrei fyrr en eftir messuna afangadagskvld.tt hn vri ungum manni lng og gufrin torskilin minnist g ess aldrei a mr leiddist s messa eins og margar arar. Tvennt var a sem geri essa messu frbrugna rum. fyrsta lagi a sem bei inni svo auveldara var a reyja orrann og guna. Hitt var a a sngurinn var alltaf svo srstakur. Ri ar mestu um a komu fleiri raddmenn en venjulega og minnist g srstaklega rarins Tjrn og Danels Garshorni . Ara mat g lttvgari tt vafalaust hafi eir tt sinn tt a gera snginn og messuna af v vintri sem hn var mr barnungum. Sngurinn fkk allt annan bl egar essir hfingjar voru mttir a er ekki hgt a sleppa v a minnast Imbu Jarbr . Hn gat breytt trlega miklu . Hn breytti jafnmiklu fyrir krsnginn Svarfaardal og Ji Dan og Helgi Indria fyrir Karlakr Dalvkur. g minnist margra slmalaga sem sungin voru jlum sem misstu allan ljma voru au sungin rum tmum af v a var skar fyrir skildi. Srstaklega er mr minnisstur slmurinn dag er glatt dprum hjrtum,sem mig minnir a hafi veri sunginn jladag og svo kirkjan mar ll. ar nutu essir frbru bassar sn. eir samt Helga fr ver, eru mr eftirmnnilegastir sveitunga minna fr bernsku minni Vllum . Mr er til efs a g hafi bori ara eins viringu fyrir nokkrum eins og rarni n ess a ekkja hann nokkurn skapaan hlut ea vita af hverju g bar svona mikla viringu fyrir honum. Auvita hafi g Tjrn fyrir augunum hverjum degi og nafn rarins var oft nefnt, en fasi hans og framkomu hef g aldrei gleymt. Helgi hafi kvei viringarsti mnum huga sem tengdist sklanum en bassin hans Danels og hollingin honum hverfur mr ekki r minni. Jlamessan var vintri, tnlistin var svo srstk. Einstaka tna og einstakar raddir man g betur an margt af v sem g urfti a muna. Mr er ekki grunlaust um a Svarfaardal hafi veri betur sungi en vast annarstaar landinu essum tma. Sinn stra tt v tti li Hvarfi sem jnai kirkjunni nnast allan ann tma er g tti heima Vllum og reyndar lengur.Mr er a skiljanlegt hvernig hann orkai v sem hann og jafnvel og hann leysti a af hendi. Erfiisvinnumaur, oft hrjur af gigt, og lk orgeli misheitri ea kaldri kirkjunni. Stundum nist upp brilegur hiti mean a messan st yfir en annan tma st orgeli upphitari kirkjunni. Oft var reynt a koma tauti vi a me v a lta rafnagnsofn blsa a nokkra klukkutma svo mtti n mtti smilega kristilegum hljum r v.

Jlamessan var lka vintri annan htt. ar sem gufrin vldist enn minna fyrir mr afi g gan tma til rannskna. Niurstur essara rannskna vera aldrei birtar milgum gagnagrunni en mrg rannsknarefnin fann g og msar samanburarkannanir voru gerar . annig komst g til dmis a eirri niustu a Brautarhlsttin opnai mest munninn af llum egar hn sng. A sjlfsgu skildi g a sar a a er nnast skilyri vi sng a opna munninn, eigi eitthva a heyrast. g komst a eirri niustu a meiri lkur vu v en hitt a Hjrtur Tjrn sofnai einhvern tmann messunni og u..b 30% lkur vru v a Bjssi lduhrygg myndi tna me fur mnum einhvern hluta af htartninu. Hann sat hinsvegar svo aftarlega kirkjunni a g tti erfitt me a f ni til eirra rannskna . Aldrei heyri g fur minn finna a ef einhver dottai messu , hann vissi a vinnan var hr og ylurinn kirkjunni slakai spenntum og lnum vvum. Mr er fremur nr a halda a honum hafi tt vnt um a. Eftir a rannsknir hfu tt sr sta jlamessunni og henni lauk, hfust jlin loks endanlega. au voru komin egar gengi var r kirkjunni. skyndilega var margt breytt. g er ekki fr v a gngulag flk hafi breyst. a gekk hgar, minna l tt allir vildu auvita komast sem fyrst til sn heima og vi l a g sjlfur gti, a.m.k stundum talist okkalega prur og stilltur eftir a hafa heyrt af jesbarninu sem fddist jtu. hann vri svo umrddur , og vitringarnir fru honum gjafir jl eftir jl minnist g ess ekki a g hafi nokkurn tma funda hann. Til ess ekkti g fjrhsjtuna of vel. Ljst var a annrki undanfarinna daga var a baki og krkomin hvld var framundan a vera bndi ddi ekki fr en allt fimbulfambi , baksturinn,hreingerningin og mlningin var a baki tt ti hsum biu skepnur sem urfti a sinna og geru enga undantekningu tt a vru jl. N skyldi ess noti nokkra jladaga sem s hafi veri til jlafstu. g minnist ess a jlin voru a nokkru leyti, formfst Vllum. Auvita snerust au meira og minna kringum starf fur mns sem prests og bnda.Hann messai llum kirkjunum ef frt var, og hann var aldrei rnni fyrr en v var loki. Fyrir kom nokkrum sinnum a hann urfti a messa 10 kirkjum essa daga. Mr er a ljst a hann taldi sig ekki hafa gegnt skyldu sinni fyrr en allar messur vru sungnar . g tel a honum hafi beinlnis lii illa ar til a ljst vri a honum tkist a messa llum kirkjunum. sama tma urfti hann a sinna f, mjlka kr og gera anna a er laut a starfi bndans. Snjrinn geri honum sem rum oft erfitt fyrir og gramt gei. Í endurminningunni finnst mér að allt hafi verið á kafi í snjó frá október og fram í maí og þótt vissulega hafi verið gaman á skíðum eða skautum, þá áttum við ekki skap saman ég og veturinn frekar en í dag.undirbúningur jólanna var einnig svipaður frá ári til árs . Ekki minnist ég þess að mér þætti hann skemmtilegur utan sá dagur sem notaður var í laufabrauðsgerðina.Þá komu séra Pétur og frú Sólveig , prestshjón á Akureyri og síðar biskupshjón með börn sín og gerðu laufabrauðið með okkur  .Ég varð snemma mjög afkastamikill skurðarmaður og skar að jafnaði á annað hundrað í hvert sinn . Ég held að það hafi verið um það bil fjórðungur þess sem skorið var. Um listrænt gildi skurðarins læt ég ósagt en einhvern veginn þóttu mínar kökur þó lystugri en kökur annara . Þessi dagur var alltaf skemmtilegur. Ég tel mig fara rétt með að fjölskyldurnar hafi aðeins misst niður laufabrauðsskurð fyrir ein jól frá árinu 1954 til dagsins í dag. Kökunum hefur að vísu fækkað en ég held mig samt alltaf nálægt hundraðinu og enn bragðast mínar kökur betur en annarra. Það skilja þeir einir sem sjá.

Annað sem setti svip á jólin, voru jólaboðin. Við fórum ævinlega út í Sökku og suður í Hof. Þessar heimsóknir voru síðan endurgoldnar . Fyrir utan óhóf í mat og drykk voru þessar heimsóknir eftirminnilegar. Mikið var spilað og helst bridge og stundum brús með tilheyrandi  gauragangi. Það var toppurinn á tilverunni. Að sjálfsögðu hafði ég ekkert vit á spilamennskunni en það gerði ekkert til. Þarna nutum við samvista við eldra fólkið sem hafði nú meiri tíma til að sinna okkur og veita meiri athygli en í dagsins önn.Mikill samgangur var milli þessara bæja og mikil vinátta . Ég minnist þess ekki að farið væri í slík heimboð á fleiri bæi. Hitt var algengara að fólk kæmi inn eftir messuna á gamlárskvöld og sæti yfir góðgerðum fram á nótt. Þá fengum við að vaka þar til fæturnir báru ekki búkinn lengur, uns örendið þraut eins og algengt er víða á nýársnótt en e.t.v af annari ástæðu. Ekki verður svo skilist við þetta stutta minningarbrot, frá jólum að ekki sé minnst á heimilisfólkið sem náði yfir þrjár kynslóðir. Auðvitað var það ekki síst það sem gerði allan þennan skemmtilega jólasvip. Stefanía, amma mín, var afskaplega róleg og yfirveguð kona og uppfyllti allar kröfur sem gerðar eru til ömmuhlutverksins. Hæg  og róleg sinnti hún sínum störfum og veitti okkur það skjól sem ömmur jafnan gera. Árnína systir hennar , var í sama mótið steypt, rólegheitin einkenndu hana ásamt sífelldum fyrirbænum og guðsorðalestri. Held ég að henni hafi ekki veitt af eftir að ég komst á legg. Þær  ávörpuðu hvor aðra systir mín. Ég heyrði þær aldrei nefna hvor aðra með nafni. Valdimar afi var nokkuð annarar gerðar, Hann sat jafnan og skrifaði þegar hann var heima en mikil útþrá var ævinlega í honum. Hann þurfti að atast í ýmsu þó æskulýðs og barnastarf væri hans aðaláhugamál, a.m.k á síðari árum. Hann var ákafamaður með mikið skap sem hann kunni þó að stilla en hann var aldrei sami félagi okkar og þær systur.

Efir að ég fór að vinna að útgáfu ljóða afa , upp úr áramótum 1982, og fara gegnum ýmis gögn frá honum varð mér fyrst ljóst hvílíkur afkastamaður hann hafði verið.Hann var m.a í bréfasambandi við marga þekkta rithöfunda og þekkt skáld í Evrópu. Þeir sendu honum bækur og ljóð. Sum þessara ljóða þýddi hann síðar og eru þau sum sunginn enn í dag. Ég hef undir höndum rúmlega 700 ljóð og sálma sem hann hefur annaðhvort þýtt eða frumsamið. Þá hef ég ekki minnst á að á fyrri árum skrifaði hann ýmsar kennslu bækur, m.a í eðlisfræði. Þetta lét hann sig hafa þrátt fyrir að hann lyki aðeins tveggja vetra námi frá Möðruvallaskóla, Sums staðar hefur hann sett þanka sína á blað og kemur þar fram að saknaði  þess að hafa ekki meiri menntun, “vita ekki meira, lélegur! Lítill karl.” Þetta skrifaði hann á  eitt blað eftir harða glímu við að fella tilfinningar sínar í fjötra bragfræðinnar. Ég er þess fullviss að hverju ungu barni er mikill akkur í því að eiga þriðju kynslóðina á heimilinu. Fyrir utan það að taka ýmiskonar ómak af miðkynslóðinni veitti hún yngstu kynslóðinni ómetanlegan hluta af lífsreynslu og hyggni og veitti henni öryggi ásamt gleði. Að sjálfsögðu voru foreldrar mínir þeir aðilar sem bjuggu mest til jólin, a.m.k hin ytri. Á þeim hvíldi amstrið og stússið að mestu leyti. Faðir minn erfði rólegheit og yfirvegun móður sinnar, þó hann hafi verið launhrekkjóttur og ágætur húmoristi. Mér var oft kennt um ýmis skammarstrik sem hann átti svikalaust og blekkti hann m.a móður mína oftsinnis og hélt því fram að ég hefði hlotið galgopaskapinn úr föðurætt hennar, Á síðustu árum létti hann stundum á samvisku sinni og viðurkenndi hrekkjarbrögð sem voru sett á mitt þéttskrifaða syndaregistur. Rósa amma mín á Sökku var ekki síður góð, róleg og grandvör kona en Stefanía amma . Einu sinni lét hún svo ummælt, þegar um einhver prakkarastrik mín var rætt, að ekki  væri von á góðu þegar drengurinn ætti þennan afa og átti þá við Gunnlaug afa minn, og bætti svo við og þennan föður . Hún hafði komið auga á að hann átti sitthvað til. Gunnlaugur afi var mikill verkmaður, vel að sér og fróður. Kunni ógrynnin öll af vísum, þótt ekki verði þær allar fluttar við messu. Hann var einnig góður hagyrðingur og kastaði fram lausavísum en sálmakveðskap sinnti hann ekki eins og Valdimar afi. Sennilega er hann mér minnisstæðastur fyrir sagnaþáttinn. Hann sagði vel frá, ýkti hæfilega og stundum dálítið djarflega til að krydda annars daufa frásögn og var óþreytandi að koma auga á hið spaugilega í tilverunni. Honum tókst að gera mikið úr litlu á margan hátt. Þetta fólk sem ég hef rætt um hér í undanfarandi línum setti rammann utan um jólamyndina sem ég geymi enn í kollinum. Þar mætti að vísu telja marga fleiri en e.t.v verður það gert síðar.

Gunnlaugur V Snævarr

Heimildir Jólablað Norðurslóðar 1998  -  Birt með leyfi Norðurslóðar.

Jlaminningar ea frsagnir af Jlavef Jlla

Englahr

Jl Kons

Jl hj Gunnri

Jlin fyrri  daga

Jlaminningar fr Tjrn

Jlaminningar fr Vllum

Rotaur   fjsi jlantt.

Epli og snjr llum bnum

Jlaminningar fr Gullbringu

Jlaminningar r Dalvkurbygg

Jlafrsagnir fr ykkur - Sendu na !

 Jlaundirbningur og jlahald rum ur

 

 TIL BAKA
 
 Júlíus Júlíusson. Jlavefur Jlla 2000 - 2001 - 2002 - 2003 - 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012
 
Pstur